SEL VE KORUNMA

SEL

Doğal afetlerin en tanınmış ve en yaygın olanı sellerdir. Bir bölgede toprağı belirli bir süre için tamamen veya kısmen su altında bırakan ani, büyük ve düzensiz su
akıntılarıdır.

Bir akarsu veya deniz, göl gibi büyük su kitleleri meteorolojik ve diğer etkenlere bağlı olarak zaman zaman fazlasıyla suyla yüklenir, bunun sonucunda taşarak yatağından çıkar ve "sel" adı verilen bir doğal felakete neden olur.

SEL ÇEŞİTLERİ

Dere ve Nehir Selleri

Dağlık Alan Selleri

Şehir Selleri

Kıyı Selleri

Dere ve Nehir Selleri

Ani ve kuvvetli yağışlara bağlı olarak suyun yatağından taşması sonucu oluşan sellerdir.

Dağlık Alan Selleri

Dağlık alanlarda gerçekleşen ani ve aşırı yağış sonucu sel yatakları taşıyamayacağı miktarda su ile dolar ve ani seller oluşur. Özellikle dağ eteklerindeki yerleşim yerleri için heyelan tehlikesi de oluşturan bu seller oldukça tehlikelidir.

Şehir Selleri

Ani ve aşırı yağış veya şehir içme suyu şebeke hattında meydana gelen patlamalar sonucu oluşan yüzey sularının taşınmasında alt yapının ve sel suyu kanallarının yetersiz kalmasına bağlı olarak gerçekleşir.

Kıyı Selleri

Sürekli ve şiddetli rüzgarların veya depremler ve volkanik patlamaların oluşturduğu dev dalgaların yerleşim alanlarının iç kesimlerine ulaşması sonucu meydana gelir. Göl bölgelerinde meydana gelen depremler de göl seviyesinde değişimlere ve sellere sebep olur.

SELİN NEDENLERİ

Ani ve aşırı yağan yağmur,Havaların ani ısınması sonucu karın hızlı erimesi, Baraj patlaması veya baraj kapaklarının güvenlik önlemleri alınmadan açılması, Şehir içme suyu şebeke hattındaki patlamalar Göl bölgelerinde meydana gelen depremlerin göl seviyesinde oluşturduğu değişimler,

Şiddetli rüzgar ve fırtınaların oluşturduğu dalgalar, Denizlerde meydana gelen depremler ve volkanik patlamalar sonucu oluşan dev dalgalar

SELDEN KORUNMA YOLLARI

Selden Önce Yapılması Gerekenler:Sel yataklarına kamp kurmayın ve otomobil park etmeyiniz. Bulunduğunuz bölgenin sele maruz kalma riskini öğreniniz. Bina içinde ve dışında sel basma riskinin az olduğu güvenli yerleri belirleyiniz. Gerektiğinde kullanmak üzere kum, kum torbaları, naylon, çivi, kontrplak, tahta vb. inşaat malzemelerini depo edin ve bir alet sandığını hazır bulundurunuz. Binanızın kanalizasyon bağlantısına, sel sularının gelmemesi ve lağımın geri tepmemesi için, bir Çek-valf vanası yerleştiriniz.
Zemin katlarındaki elektrik tesisatını, makine vb. mekanik teçhizatı sel su seviyesinin üzerinde bir yüksekliğe yerleştiriniz. Acil durumlarda bir birinden ayrı kalan bireyler için haberleşme planı geliştiriniz. Bölge dışından bir kişiyi bağlantı kurulacak kişi olarak belirleyiniz. Binayı boşaltmanız gerektiği zaman nerelere gidebileceğinizi önceden belirleyiniz. Sel anında binayı boşaltmak için plan ve tatbikatlar yapınız. Tüm bireylerin acil durumda nasıl hareket edeceğinden emin olunuz ve Kaçış yolunu biliniz.
Aranabilecek polis, itfaiye vb. birimlerin telefon numaralarını görünür bir yere asınız. Binadaki tüm bireylere nasıl ve ne zaman elektrik, gaz ve su vanalarının kapatılacağını öğretiniz. Sigorta poliçesi vb. kıymetli evraklarınızı özel kasalara veya su geçirmez kaplara koyunuz. Bir afet çantası veya birden fazla afet çantaları hazırlayınız. Her yağmurda seli hatırlayınız. Olası bir meteorolojik sel gözetleme ve uyarısı için hava durumu raporlarını ve haberleri takip ediniz.   

DİKKAT! TÜRKİYE DE MEYDANA GELEN AFETLERİN %14 ÜNÜ SU BASKINLARI OLUŞTURMAKTADIR.

Afet Çantası

Bu çanta içerisinde olması gereken malzemeler: İlk yardım malzemeleri ve kişilere özel hayati önem taşıyan ilaçlar.Her bir kişi için, üç gün yetecek kadar şişe suyu, konserve vb. kolay bozulmayacak, fazla pişirme ve hiç soğutma gerektirmeyen diğer yiyecekler.Konserve açacağı. Çocuk, engelli ve yaşlılar için gerekli olan diğer malzemeler.Bir değişimlik elbise ve iç giyim malzemesi. Her bir kişi için bir adet battaniye.Eldiven ve sağlam su geçirmeyen ayakkabı. Bir miktar para, kredi kartı ve arabanın yedek anahtarı. Pille çalışan bir el radyosu, el feneri ve yedek piller. 

Sel Gözetlemesi İlan Edildiğinde

· Otomobilinizin yakıt tankını doldurunuz.

· Mobilya vb. kıymetli eşyalarınızı su seviyesi üstünde yükseltiniz.

· Temiz banyo küvetine ve kaplara su doldurunuz.

· Afet çantanızı kontrol ediniz ve varsa eksiklerini tamamlayınız.

· Gereksiz yere telefonu kullanmayınız. Bina dışındaki malzeme ve eşyaları içeriye            taşıyınız veya onları bağlayınız.

· Taşınamayan makine vb. mekanik teçhizatı koyu makine yağı ile yağlayınız.

· Yakıt vb. tankların su yüzeyinde yüzmemesi için içlerini doldurup ağızlarını sıkıca kapatarak sağlam bir yere sabitleyiniz.

· Elektrikli ev aletlerinizi prizden çekiniz. Şalterleri, gaz ve su vanalarını kapatınız.

 UNUTMAYIN EN BÜYÜK AFET BİLGİSİZLİK VE İHMALDİR.

İstenildiğinde (daha önce planlandığı gibi ve afet çantanızı da yanınıza alarak) daha yüksek ve güvenli yerlere tırmanınız ve/ya kaçmaya hazır olunuz. Söylenti yaymayınız ve söylentilere inanmayınız.

Bulunduğunuz noktanın sel riski yüksek ise Ani Sel Uyarısını beklemeden sel anında yapılması gerekenleri uygulayınız ve bölgeyi hemen terk ediniz. Nehirlerin hızla yükseldiğini veya sel sularının geldiğini görürseniz her hangi bir sel gözetleme ve/veya uyarısı beklemeden sel anında yapılması gerekenleri uygulayınız.  Olası bir meteorolojik sel uyarısı ve yerel idarenin talimatları için hava durumu raporlarını ve haberleri sürekli takip ediniz.

TEDBİRLİ OL, KURBAN OLMA

Evde İseniz;

· Pilli radyodan hava durumu raporlarını ve haberleri takip ediniz.

· Afet çantanızı ve acil durumda kullanmak için hazırlandığınız malzemeleri yanınıza alınız.

· Size bağımlı kişileri ve engellileri unutmayınız.

· Gereksiz yere telefon kullanmayınız.  

· Tüm elektrikli ev aletlerini, şalterleri ve vanaları kapatınız.

· İstenildiğinde evden ayrılmaya hazır olunuz.

Dışarıda İseniz;

· Su seviyesinden yüksek bir yere çıkıp yardım gelene kadar bekleyiniz.

· Sel suları içinde yürümekten kaçınınız. Hızlı hareket ettiği zaman derin olmayan sel suları bile tehlikeli olabilmektedir.

· Elektrik hatlarından uzak durunuz.

DİBİ GÖRÜNMEYEN VEYA AYAK BİLEĞİNİZE KADAR YÜKSELMİŞ SEL SULARINA YÜRÜYEREK GİRMEYİN.

UNUTMAYIN DİZİNİZE KADAR YÜKSELMİŞ SEL SUYU OTOMOBİLİNİZİ GÖTÜREBİLİR.

Araçta İseniz;

· Sel basmış bir alana geldiğinizde başka bir rotadan yolunuza devam ediniz.

· Arızalanan ve stop eden otomobili hemen terk edin ve yüksek bir yere çıkın.

·  Otomobili itmeye kalkışmayın. Hızla yükselebilen sel suları otomobille birlikte sizi de sürükleyip götürebilir.

· Kestirme yolları değil, belirlenmiş tahliye yollarını kullanınız.

Kaçış Sırasında;

· Pille çalışan radyomuzdan kaçışla ilgili bilgileri dinleyiniz.

· Tavsiye edilen kaçış rotalarını takip ediniz kestirme yollar tamamen kapanmış olabilir.

· Evinizden ayrılmadan önce tanıdıklarınızı arayarak durumdan haberdar ediniz ve gittiğiniz yeri kendilerine bildiriniz.

DİKKAT! SELLER GECELERİ İNSANLAR UYKUDA İKEN MEYDANA GELEBİLMEKTEDİR.

Sel Sonrasında;

· Sel felaketi suların geri çekilmesi ile sona ermeyebilir. Dolayısı ile yetkililerin geri dönün uyarısını almadan kesinlikle evlerinize dönmeyiniz.

· Özel ilgiye ihtiyacı olan komşularınıza (yaşlılar bebekler ve özürlüler) yardımcı olmayı unutmayınız.

· Binalarınızın herhangi bir hasarı olup olmadığını kontrol ediniz.

· Binalarınızı kontrol ederken eldiven, su geçirmez ayakkabı ve pille çalışan el fenerleri kullanınız.

· Eğer sel suları evinizin etrafında hala mevcut ise eve girmeyiniz.

· Evinize sel sırasında kimyasal maddelerin, yılan ve benzeri zararlı hayvanların girip girmediğini kontrol ediniz.

· Sigorta işlemleri için zarar gören yerlerin resmini çekiniz.

· Gaz kaçaklarını, yanıcı ve parlayıcı maddeleri, bina içlerini araştırırken meşale, fener, çakmak ve mum gibi ateşli aydınlatma araçları yerine ışıldak veya pilli el fenerleri kullanınız.

· Suyun altında kalmış elektrik aksamı, fırın, ocak ve elektrikle çalışan eşyaların olmadığına emin olunuz.

· Su basmış olan yerlerdeki elektrikli aletlere dokunmayın. Bu aletleri kontrol edilmeden ve kurutulmadan önce kullanmayınız. Eğer ıslak değilseniz elektriği ana şalterden kesiniz.

· Sel sırasında evinizde kalmış yiyecekler varsa bunları kesinlikle kullanmayınız. (Konservelerde dahil)

·  Evinize dolan sel suları çekildikten sonra haşaratın oluşmasını önlemek için mutlaka evinizi ilaçlayınız,  

· Sel suları ile temas eden eşyalarınızı zefiran ve/veya çamaşır suyu katılmış su ile temizleyiniz,

· Evinizi kireçle badana yapınız,

· Çocuklarınızın su birikintilerinin çevresinde ve mazgalların etrafında oynamasına asla müsaade etmeyiniz.

· Afet anında, Korkunç gürültüler, yıldırım ve şimşek çakması, kuvvetli rüzgarlar sizi korkutabilir. Fakat unutmayın gerçek tehlike sel suları; devrilen ağaçlar, duvar ve elektrik direkleri; kopan elektrik kabloları; gaz ve elektrik kaçakları ile oluşur.


TEDBİR HAYAT KURTARIR, İHMAL İSE ÖLDÜRÜR